Nie ma granic pomiędzy sztukami

Urodził się 22 września 1875 roku w Starych Oranach, miasteczku położonym w południowo-wschodniej części Litwy przy trasie kolejowej z Warszawy do Wilna i Petersburga. Był najstarszym z dziewięciorga dzieci organisty kościelnego Konstantinasa Čiurlionisa i Adelė Radmanaitė. Trzy lata po jego urodzinach rodzina przeprowadziła się do Druskierników, gdzie ojciec objął posadę organisty. Tam rozpoczęła się edukacja muzyczna Mikalojusa. Jego pierwszym nauczycielem był ojciec. Chłopiec był niezwykle uzdolniony, podobno już w wieku 3 lat odtwarzał na klawiaturze  zasłyszane melodie, a już w wieku 5-6 lat sprawnie grał na fortepianie i organach.

Przyjaciel rodziny, dr Józef Markiewicz, przedstawił go mecenasowi sztuki, księciu Michałowi Ogińskiemu – członkowi rodziny słynnego kompozytora Michała Kleofasa Ogińskiego. Książę prowadził szkołę orkiestrową w swojej posiadłości w Połądze. Tam Čiurlionis nauczył się grać na kilku instrumentach, śpiewał w chórze i zaczął komponować. Dzięki wsparciu finansowemu Ogińskiego Čiurlionis studiował muzykę, a później malarstwo w najlepszych warszawskich szkołach, komponował muzykę i nawiązywał przyjaźnie, które pobudzały jego kreatywność.

Čiurlionis większość swojego dorosłego życia spędził właśnie w Warszawie, jego językiem rodzinnym był polski. Przez całe swoje życie prowadził dzienniki, zarówno one jak i większość jego twórczości były pisane po polsku. Żył zaledwie 36 lat, zmarł 10 kwietnia 1911 roku w podwarszawskim Pustelniku. Pozostawił po sobie ponad 400 utworów muzycznych i prawie 300 obrazów, liczne wiersze i poematy prozą, był wszechstronnym i wyjątkowo uzdolnionym artystą, którego sztuka łączyła symbolizm i impresjonizm, tworząc niezwykłe oniryczne światy. Chociaż dziś uznawany jest za litewską ikonę narodową, jego życie naznaczone było problemami finansowymi, słabym zdrowiem i nieustannym poszukiwaniem uznania. W wieku 35 lat zdiagnozowano u niego schizofrenię. Zmarł rok później w szpitalu z powodu zapalenia płuc.

Čiurlionis w niezwykły sposób łączył muzykę i sztuki plastyczne. W zamierzeniu artysty jego dzieła miały być odbierane łącznie – malarstwo i muzyka jako całość – poprzez zjawisko synestezji, czyli mieszania się, w którym dźwięki nabierają kolorów, a kolory wywołują dźwięki. „Nie ma granic pomiędzy sztukami. Muzyka łączy poezję i malarstwo, ma swoją architektonikę. Malarstwo może posiadać takąż architektonikę jak muzyka i w farbach wyrażać dźwięki” – pisał.  Dziś na lotnisku w Wilnie, nazwanym ostatnio jego imieniem, można oglądać ekspozycję prac Čiurlionisa. Przede wszystkim jednak był kompozytorem. W jego najsłynniejszym poemacie symfonicznym Jūra (Morze, 1903–1907) słuchacze mogą poczuć potęgę fal Bałtyku i miękkość piaszczystych wydm na brzegu. Był zafascynowany morzem, naturą, lubił podróżować. W innym arcydziele, Miškas (Las, 1900–1901), słuchając można wyobrazić sobie piękno i wielkość starożytnych litewskich lasów.

1 października Litewska Symfoniczna Orkiestra Dęta ożywi Čiurlionisa i jego współczesnych podczas koncertu kameralnego w Galerii Obrazów w Wilnie, a 4 października orkiestra symfoniczna i chór LNOBT zaprezentują „Wszechświat Čiurlionisa” wraz z utworami Ravela i Debussy’ego. Pod koniec miesiąca publiczność będzie mogła obejrzeć oratorium w lesie przy Pałacu Sapiechów oraz poetycki spektakl taneczny „Bajka o królach” w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym. Uroczystości zakończą się w listopadzie Festiwalem Pianistycznym w Wilnie, podczas którego światowej sławy pianiści uczczą twórcze dziedzictwo Čiurlionisa

Pełny program wydarzeń jest dostępny na ciurlioniui150.lt/en/events

Go Vilnius to oficjalna agencja rozwoju turystyki i biznesu miasta Wilna. Agencja dostarcza odwiedzającym, inwestorom i firmom wszystkich niezbędnych informacji o stolicy Litwy.

WILNO – EUROPEJSKA ZIELONA STOLICA 2025